Wybór owoców, przygotowanie deseru i częstowanie bliskich to okazje do ćwiczenia umiejętności potrzebnych na co dzień. We wrześniu 2026 roku uczniowie realizujący Ogólnopolski Projekt Edukacyjny „Mówikowe przysmaki” odkrywali „Jesienne smaki sadu” — temat pierwszego pakietu, który łączył kulinarne doświadczenia z nauką komunikacji, samodzielności i współpracy.
W działaniach uczestniczyli uczniowie szkoły podstawowej i szkoły przysposabiającej do pracy, uczniowie objęci nauczaniem indywidualnym oraz wychowankowie internatu. Wrześniowy pakiet proponował cztery przepisy o zróżnicowanym stopniu trudności: owocowe szaszłyki, mus jabłkowo-gruszkowy, jogurtowy deser warstwowy oraz pieczone jabłka z cynamonem. Instrukcje zapisane również za pomocą symboli MÓWik pozwalały dostosować pracę do możliwości uczestników.
Komunikacja przy kuchennym stole
Jaki owoc wybrać? Czy lubię jego zapach? Czy chcę dokładkę? Przygotowywanie posiłków stwarzało naturalne sytuacje do wyrażania potrzeb i upodobań. Uczniowie porozumiewali się słowami, gestami i mimiką, korzystali także z komunikatorów oraz symboli. Komunikacja wspomagająca i alternatywna (AAC) towarzyszyła kolejnym czynnościom, ułatwiając dokonywanie wyborów i udział we wspólnej pracy.
Ważnym elementem pakietu było wyzwanie komunikacyjne: samodzielne zakomunikowanie przynajmniej jednej potrzeby, dokonanie wyboru, wyrażenie opinii o smaku lub wskazanie kolejnej czynności. Materiały zawierały pytania wspierające komunikację oraz tablice pomagające komentować działania i oceniać potrawy. Przy kuchennym stole było miejsce zarówno na „lubię” i „jeszcze”, jak i na „nie lubię”, „pomóż mi” czy „koniec”. Produkty poznawano przez dotyk, wzrok, węch i smak. Obserwowanie przygotowań, sprawdzanie konsystencji składników i wykonywanie poszczególnych zadań pozwalały uczniom angażować się na miarę własnych możliwości.
Część zajęć rozpoczynała się jeszcze przed wejściem do kuchni. Uczniowie wybierali przepisy, tworzyli listy zakupów, szacowali koszty i kupowali potrzebne produkty. Poznawali również wartości odżywcze owoców.
Największą popularnością cieszyły się owocowe szaszłyki. Uczniowie myli, obierali i kroili owoce, a następnie układali własne kompozycje na patyczkach. Każdy wybór składnika był okazją do wyrażenia swoich preferencji.
Niektórzy wykonywali kolejne czynności samodzielnie według instrukcji, inni korzystali ze wsparcia nauczycieli, terapeutów lub rodziców. Po przygotowaniu przekąsek i degustacji przychodził czas na mycie naczyń oraz porządkowanie stanowisk.
Podczas zajęć klasowych i indywidualnych przygotowywano mus jabłkowo-gruszkowy z cynamonem oraz jogurtowy deser warstwowy. W przepisie z pakietu warstwy jogurtu naturalnego przeplatały się z kawałkami jabłka i gruszki oraz płatkami owsianymi. Kolejną propozycją były pieczone jabłka z cynamonem, wypełnione rodzynkami lub żurawiną.
Wrześniowe menu rozszerzano także o własne warianty i dodatkowe wypieki. Powstawały musy z dodatkiem banana i malin, ciasteczka owsiane z jabłkami i cynamonem oraz pieczone jabłka z miodem i żurawiną.
Przysmaki trafiały również na rodzinne stoły. Niektóre desery przygotowano dla całych rodzin, a samodzielnie wykonane szaszłyki stały się prezentem urodzinowym dla mamy. Poczęstowanie rodziców i rodzeństwa dawało uczniom satysfakcję z własnej pracy.
Zajęcia pozwalały ćwiczyć sprawność dłoni, koncentrację, planowanie i współpracę. Uczniowie utrwalali zasady higieny oraz ostrożnego posługiwania się przyborami kuchennymi. Podejmowali też próby poznawania nowych smaków, ważne zwłaszcza dla osób z wybiórczością pokarmową.
Edukacyjna wartość „Mówikowych przysmaków” ujawniała się w drobnych działaniach: wyborze składnika, poproszeniu o pomoc czy samodzielnym wykonaniu kolejnego zadania. Wspólne gotowanie pozwalało ćwiczyć te umiejętności w codziennej sytuacji i zobaczyć efekt własnej pracy — przygotowany posiłek, którym można podzielić się z innymi.
